“Lần này tới Trung Quốc hoàn toàn lật đổ nhận thức của tôi. Tôi nghĩ sau này tôi sẽ còn thường xuyên tới Trung Quốc, nếu không có thể bỏ lỡ rất nhiều cầu thủ xuất sắc.”

Sam Barker là trinh sát quốc tế với hơn mười năm kinh nghiệm, hiện điều hành một công ty tư vấn scouting. Trước khi khởi nghiệp, Sam từng làm việc tại nhiều CLB Anh, phát hiện tiền đạo đội tuyển Anh Ivan Toney, cũng như tiền vệ từng khoác áo Aston Villa, Chelsea và hiện tại Dortmund là Carney Chukwuemeka.

Ở giải giao hữu CLB trẻ quốc tế Vùng Vịnh Lớn “Cúp Hy Vọng” 2026 tổ chức tại Quảng Châu, Sam cùng 7 trinh sát quốc tế khác được mời xem toàn bộ 20 trận. Ông thừa nhận trước đây hiểu biết về bóng đá Trung Quốc rất ít; chuyến đi Trung Quốc kéo dài một tuần này đã khiến ông mở rộng tầm mắt.

Những năm gần đây, khi sự chú ý dành cho bóng đá trẻ ngày càng tăng, ngày càng nhiều giải trẻ quốc tế được tổ chức trong nước. Cúp Hy Vọng lần này mời 6 đội trẻ CLB nước ngoài: Nottingham Forest, Auxerre, Partizan Belgrade, Buriram United, Wellington Phoenix, Daejeon Hana Citizen, cùng hai đội Trung Quốc: Guangdong U17 và Meizhou Hakka U17. Chung cuộc, Buriram United U17 của Thái Lan vô địch, Guangdong U17 và Meizhou Hakka U17 lần lượt hạng tư, hạng năm.

Buriram United U17 của Thái Lan giành chức vô địch Cúp Hy Vọng lần đầu

Khác các giải cùng loại, lần này ban tổ chức mời nhiều trinh sát quốc tế tới tận sân. Những bạn trẻ tỏa sáng trong trận đấu sẽ trực tiếp lọt vào tầm ngắm trinh sát quốc tế, từ đó có cơ hội bước ra sân chơi rộng hơn.

Cũng trong khoảng nghỉ của giải, chúng tôi có cuộc trao đổi thoải mái, vui vẻ với Sam và Nicola Vallone, trinh sát từng làm việc tại Fulham.

Bạn nào hay chơi Football Manager chắc không lạ với vị trí trinh sát. Nhưng ở làng bóng Trung Quốc thực tế, ngay cả CLB Super League cũng ít đội có hệ thống scouting chuyên nghiệp.

Nicola trước hết giải thích nội dung công việc: “Công việc chúng tôi chia theo khu vực. Ví dụ tôi phụ trách Nam Âu thì phải xem các loại trận ở đây, thu thập thông tin cầu thủ, khoảng hai tuần báo cáo một lần cho CLB. Tới kỳ chuyển nhượng, chúng tôi căn theo nhu cầu CLB, nói chuyện với đại diện, xem những ai phù hợp để tiến cử.”

“Giờ một số CLB, như Brighton, phân công trinh sát còn tinh hơn, ở một khu vực chỉ tìm một vị trí. Ví dụ họ ở Nam Mỹ chuyên tìm tiền vệ, và cuối cùng tìm ra Caicedo.”

Ngoài kiểu trinh sát làm riêng cho một CLB như Nicola, còn nhiều “trinh sát tự do” như Sam, thu thập rộng thông tin cầu thủ khắp thế giới rồi bán báo cáo cho CLB có nhu cầu. “Công ty chúng tôi chỉ thu thập thông tin cầu thủ dưới 26 tuổi, đặc biệt nhóm 18–21, rồi xếp họ từ một sao đến năm sao theo tiềm năng.”

Hai trinh sát quốc tế Sam (trái) và Nicola

Nói về đội để lại ấn tượng sâu nhất ở Cúp Hy Vọng lần này, cả Sam lẫn Nicola đều chọn Buriram United. Ở bán kết, nhóm trẻ Thái Lan ấy hạ Nottingham Forest vốn được xem là ứng cử viên vô địch. Nền tảng kỹ thuật chắc, phối hợp đồng đội ăn ý và ý chí cày ải không nghỉ của họ nhận được lời khen thống nhất từ mọi trinh sát.

Nicola cũng ấn tượng với màn trình diễn của Guangdong U17, ông đặc biệt nhắc hai cầu thủ: tiền vệ trụ số 6 Zhang Yuanfeng và tiền vệ cánh số 23 Liu Yuyang. “Với tôi, họ hoàn toàn đủ sức đá giải cao hơn, ví dụ U19 thậm chí U21. Thực ra tôi cho rằng nên sớm đẩy họ lên lứa tuổi cao hơn, để họ bước ra khỏi vùng an toàn. Tôi tin ở đây họ đã quen cảm giác vượt trội so với đồng đội, nhưng khi không còn là người mạnh nhất trong đội thì đá thế nào? Đó là điều họ cần học tiếp.”

Màn trình diễn của Liu Yuyang số 23 Guangdong được nhiều trinh sát ghi nhận

“Ở lứa U17, nhiều cầu thủ châu Âu đã có thể chất gần đội người lớn, còn cầu thủ châu Á thường vẫn như trẻ con, nhưng điều đó khiến tôi càng trân trọng màn trình diễn của Buriram United và Guangdong. Nhiều em thể hiện kỹ thuật chân tốt hơn cầu thủ châu Âu, trong khi thể chất vẫn đang phát triển. Tôi từng thấy nhiều đứa châu Âu dựa lợi thế thể hình nổi bật ở U17, nhưng vì bỏ qua việc nâng kỹ thuật nên phát triển cuối cùng không đạt kỳ vọng.”

Với Nicola, khi xem một cầu thủ trẻ, năng lực kỹ thuật luôn được ưu tiên trước, nhưng điều kiện thể chất quyết định trần. “Nếu một cầu thủ muốn đá năm giải hàng đầu, cậu ấy phải đồng thời có kỹ thuật xuất sắc và thể chất tốt. Nếu kỹ thuật hay mà thể chất tầm thường, có lẽ chỉ đá được hạng hai, hạng ba Anh; nếu thể chất nổi bật mà kỹ thuật kém, chỉ đá được hạng tư, hạng năm; nếu cả thể chất lẫn kỹ thuật đều không nổi, thì trở thành cầu thủ chuyên nghiệp đã rất khó.”

Sam và Nicola trước đây đều ít theo dõi bóng đá Trung Quốc. Sam cho rằng làng bóng châu Âu thiếu hiểu biết về bóng đá Trung Quốc, phần lớn xuất phát từ định kiến xã hội châu Âu dành cho Trung Quốc. Nhưng ông vẫn nhớ, hơn 20 năm trước, một cầu thủ Trung Quốc tên Dong Fangzhuo gia nhập Man United từng gây chấn động. “Lúc ấy tôi thấy trên truyền thông khoảng trăm tấm ảnh cậu ấy cầm khăn choàng Man United, mà đó là 20 năm trước. Bạn có thể tưởng tượng nếu hôm nay có một cầu thủ Trung Quốc gia nhập Premier League…”

Tháng 1/2004, cầu thủ Trung Quốc Dong Fangzhuo chuyển tới Man United

Nicola bổ sung, cơ chế GBE nghiêm ngặt của các giải Anh hạn chế cơ hội cầu thủ Trung Quốc sang Anh đá bóng: “Super League Trung Quốc xếp hạng rất thấp trong hệ thống điểm GBE, nên cầu thủ trẻ Trung Quốc muốn sang Anh phải đủ trẻ, và đã là tuyển thủ quốc gia, như Xu Bin trước đây gia nhập Wolves.”

“Khi khai thác thị trường châu Á, nhiều CLB châu Âu sẽ chọn ký cầu thủ Nhật Bản, nhưng thực ra các CLB Premier League đều mơ chiêu mộ ngôi sao đến từ Trung Quốc, vì về thương mại sẽ mang lại doanh thu khó lường.”

Nicola cho rằng nếu năm giải hàng đầu là đỉnh kim tự tháp bóng đá thế giới, thì Super League Trung Quốc chỉ ở cấp bốn, cấp năm. Với cầu thủ Trung Quốc, nhảy thẳng từ Super League lên năm giải hàng đầu rất khó; bắt đầu từ các giải châu Âu tương đối ngoại vi hoặc hạng dưới có lẽ thực tế hơn. “Đó cũng là lý do Wolves cho Xu Bin đi mượn trước: cậu ấy cần tích lũy kinh nghiệm thi đấu, thích nghi cuộc sống châu Âu. Theo tôi biết, nhiều CLB Nhật, Hàn đã hợp tác sâu với các CLB châu Âu ngoài năm giải hàng đầu, như trạm đầu tiên khi cầu thủ sang châu Âu.”

Tháng 1 năm nay Xu Bin gia nhập Wolves, hiện đá cho U21 Wolves

Còn với Sam, đây cũng là câu chuyện về lựa chọn cá nhân của cầu thủ. “Có người sẵn sàng ngồi dự bị ở giải đỉnh cao, cũng có người thà đá 300 trận hạng dưới. Với tôi, tôi nghiêng về lựa chọn sau.”

Thời trẻ Sam từng đá một trận cho CLB quê nhà Northampton, nhưng sau đó vì chấn thương chỉ còn gắn bó lâu dài với giải nghiệp dư. “Khi tôi trở lại Northampton, trong CLB gần như chẳng ai nhớ tôi. Nhưng khi trở lại giải nghiệp dư, ai cũng bắt tay tôi, ai cũng biết tên tôi.”

Khi tôi tò mò hỏi Sam vì sao chọn làm trinh sát, câu trả lời vừa bất ngờ vừa hợp lý. “Thời gian chấn thương, tôi không đá được, nhưng phải tìm việc gì đó, thế là tôi chơi Football Manager, trong game dẫn một đội Championship lên ngôi Premier League. Điều đó khiến tôi nảy ra ý: có lẽ mình cũng có thể thử làm trinh sát.”

“Sau đó tôi thành cầu thủ nghiệp dư, cũng xem rất nhiều trận nghiệp dư, phát hiện mình nhìn ra những thứ người khác bỏ qua, khiến tôi càng tin mình làm được việc trinh sát. Động lực ấy luôn theo tôi; giờ con trai tôi đã 12 tuổi, mỗi lần đưa em tới học viện trẻ, thấy các em đá bóng, bộ não tôi cũng lập tức bật ‘chế độ trinh sát’.”

Sam là một trong 8 trinh sát được mời tới sân ở Cúp Hy Vọng lần này

Với Nicola, câu trả lời lại khác. “Tôi mê bóng đá từ nhỏ, nhưng năm mười hai mười ba tuổi đã nhận ra mình không đủ hay, không thể thành cầu thủ chuyên nghiệp. Sau đó tôi làm HLV trẻ, dần phát hiện xem trẻ đá bóng, giúp chúng lớn lên cũng là việc rất vui. Nhiều đứa tôi đánh giá cao đã lên giải cao hơn, khiến tôi càng tin vào con mắt của mình.”

“Tôi nhớ năm 2016 từng xem một cầu thủ hạng tư tên Jack Taylor. Tôi nói với tất cả mọi người quanh mình ‘đứa này sau này đá được Premier League’, nhưng người khác đều thấy anh trai Harry hay hơn, vì Harry thể chất tốt hơn. Còn tôi cho rằng lúc ấy Jack dù thấp bé, tranh chấp kém, nhưng kỹ thuật tốt, biết dùng đầu đá bóng, lại mang sự đói khát mãnh liệt, nên mới là người xuất sắc hơn.”

Nói tới đây, ông hào hứng mở ứng dụng bóng đá trên điện thoại, khoe hồ sơ cầu thủ ấy: “Giờ cậu ấy đang đá Premier League cho Ipswich, điều này thật sự cho tôi rất nhiều tự tin.” Nhưng ngay sau lại bổ sung: “Với một đứa 14 tuổi, thành bại chủ yếu vẫn do chính nó và HLV, còn tôi chỉ đóng một vai nhỏ trong đó.”

Mùa 2024-25, Jack Taylor khoác áo Ipswich đá Premier League và có bàn thắng

Có lẽ đó chính là bản chất công việc trinh sát. Không ai nhớ trinh sát nào phát hiện Messi, Ronaldo đầu tiên, nhưng chính những khoảnh khắc “tôi đã nói từ trước là cậu ấy làm được” khiến nghề này có cảm giác thành tựu khó thay thế.

Giờ đây, các CLB bóng đá hiện đại tiêu biểu như Brighton, Brentford ngày càng đưa phân tích dữ liệu vào hệ thống chiêu mộ cầu thủ và đã có hiệu quả. Với nhiều người, kiểu trinh sát truyền thống như Sam và Nicola — ra tận sân xem, ghi chép — tương lai sẽ ngày càng ít. Nhưng Nicola tin sự phát triển công nghệ không đồng nghĩa cách làm truyền thống bị thay thế hoàn toàn.

“Phân tích dữ liệu là công cụ sàng lọc và hỗ trợ rất tốt; khi bạn rất rõ mình cần kiểu cầu thủ nào, nó có thể nhanh chóng dọn một danh sách. Nhưng dữ liệu mãi không kể cho bạn tính cách thật của một cầu thủ, không nói ‘cầu thủ này bị HLV thay ra sẽ nổi cáu, đập chai’.”

Bên sân Cúp Hy Vọng, các trinh sát đang ghi chép chi tiết trận đấu

Chủ đề Cúp Hy Vọng lần này là “Để thế giới thấy tài năng”. Ngoài Sam và Nicola, còn có Osian Worth từ CLB MLS Minnesota United, giám đốc tuyển chọn Mohamed Elgazi của công ty quản lý thể thao VASM (Bỉ) cùng nhiều trinh sát quốc tế khác túc trực suốt giải. “Nhiều trinh sát tới rồi mới phát hiện, trình độ cầu thủ Trung Quốc ở lứa tuổi này rất cao. Nhưng họ cũng bối rối: sao trên mạng tra không ra bất kỳ thông tin nào về những cầu thủ này?”

Với tư cách một trong những đơn vị tổ chức Cúp Hy Vọng lần này, bà Han Ruomei, tổng giám đốc Beijing Aozhong Sports, cũng chia sẻ ý định tổ chức giải. “Chúng tôi muốn tạo thêm nhiều giải giao lưu trẻ quốc tế trong nước, xây dựng dữ liệu thông tin cầu thủ trẻ Trung Quốc, để tài năng của nhiều cầu thủ Trung Quốc được phát hiện, được nhìn thấy.”

Tám đội tham dự lần này đến từ 7 quốc gia khác nhau thuộc châu Âu, châu Á, châu Đại Dương. Với ban tổ chức lần đầu đảm nhận giải quy mô này, từ mời đội tới lên kế hoạch, triển khai, phối hợp, đều đối mặt không ít thách thức, nhưng cuối cùng Cúp Hy Vọng lần đầu đã nộp bài khiến các bên hài lòng. Sau bán kết, đội trưởng đoàn Nottingham Forest U17 đặc biệt tới cảm ơn nỗ lực của ban tổ chức, và nói “mùa sau chúng tôi vẫn muốn tới, nhưng lần sau nhất định phải vô địch.”

Chung kết bất ngờ mưa lớn, cầu thủ Buriram United và Partizan Belgrade ôm nhau chào

Theo bà Han, tương lai Cúp Hy Vọng sẽ tham chiếu mô hình FIFA Club World Cup, cố gắng mời CLB châu Phi, Nam Mỹ, đồng thời tạo cơ hội cho thêm nhiều đội trong nước. “Chúng tôi muốn các đội trong nước tham dự cảm nhận được phong cách bóng đá các khu vực khác nhau. Ngoài sân, chúng tôi cũng muốn dựng một nền tảng để CLB các nước trao đổi, học mô hình quản trị của nhau.”

Tối 14/8, trận chung kết diễn ra tại Sân vận động Nhân dân tỉnh Quảng Đông; cựu danh thủ Pháp, cựu tiền đạo đội tuyển Pháp Djibril Cissé tới sân với tư cách khách mời. Chung cuộc, Buriram United U17 — đội được các trinh sát khen ngợi thống nhất — thắng đậm Partizan Belgrade U17 2-0 để lên ngôi.

Danh thủ Pháp Cissé bắt tay cầu thủ hai đội trước chung kết Cúp Hy Vọng

Vì đêm ấy mưa lớn đột ngột, trận đấu được tuyên bố kết thúc sớm 20 phút. Các em Buriram United vừa vô địch chạy điên cuồng trong mưa, ôm nhau ăn mừng. Bên kia, khi biết trận không thể tiếp tục, các cậu bé Partizan Belgrade đội mưa xuống dưới khán đài, cùng CĐV đồng hương từ xa tới vỗ tay, cất tiếng hát. Những CĐV ấy từ trận đầu đã đứng trên khán đài cổ vũ đội trẻ này, không ngại nắng nóng và mưa lớn Quảng Châu.

Các em Partizan Belgrade tương tác với CĐV đồng hương từ xa tới

Cảnh ấy xảy ra ở giải chuyên nghiệp có lẽ chẳng lạ, nhưng xuất hiện trong một trận U17 lại có sức lay động. Tình yêu bóng đá không phân tuổi tác, vượt qua biên giới. Với nhóm thiếu niên đang dốc hết máu lửa, tận hưởng bóng đá ấy, mùa hè này có lẽ sẽ thành đoạn ký ức không bao giờ phai trong đời.

Cập nhật lúc 2026-08-19 14:54