Một đội tuyển lớn, một đội trẻ. Một trận thua tan nát đầy nhục, một tấm đồng Asiad sau 28 năm.

Hai đội tuyển quốc gia của hai lứa tuổi, trong chưa đầy 20 giờ, khiến người hâm mộ nếm rõ thế nào là băng và lửa, cũng nhóm lại ngọn hy vọng của đội tuyển Trung Quốc vừa tắt.

Tất nhiên, không ít người hâm mộ coi nhẹ tấm đồng này, cho rằng U23 tỏa sáng không thay đổi được căn bản cảnh khó của đội tuyển lớn. Cách nói ấy không phải không có lý, nhưng nó bỏ qua một thực tế: đội trẻ này vài năm nữa sẽ thành nòng cốt của đội tuyển lớn. Tiến bộ hôm nay của họ, chưa dám nói tương lai chắc chắn có thành tích tốt, nhưng ít nhất tinh thần và trình độ kỹ chiến thuật họ thể hiện cho người ta thấy một bước tiến nhìn được bằng mắt.

Nhìn cả kỳ Asiad này, U23 Trung Quốc đá 6 trận. Vòng bảng rơi vào bảng tử thần với Iran, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Triều Tiên, 1 thắng 2 hòa, nhất bảng đi tiếp đầy khí thế. Suốt chặng họ phòng ngự áp sát, không cho đối thủ nhiều cơ hội ghi bàn. Tứ kết thắng Thái Lan 3-0, chiến thắng sảng khoái đưa đội trở lại top 4 Asiad sau 28 năm. Bán kết gặp đương kim vô địch Hàn Quốc, Vương Ngọc Đống ghi bàn từ tình huống tấn công triển khai, lần đầu tiên của bóng đá nam Trung Quốc trước Hàn Quốc trong bốn mươi năm. Dù cuối cùng thua 1-2, họ không lép vế suốt trận.

Nhìn đường đi của U23 những năm này, kinh nghiệm lớn nhất là không xáo trộn, giữ được định lực chiến thuật. Từ tứ kết U20 châu Á năm 2023, đến á quân lịch sử U23 châu Á đầu năm 2026, rồi tấm đồng Asiad lần này, họ dùng cùng một ban huấn luyện, cùng một nhóm cầu thủ nòng cốt. Ba năm liền đi lên từng bước, năm nào cũng có tiến bộ nhìn thấy được. Họ bước ra khỏi vòng luẩn quẩn cũ: hễ không vừa ý là đổi thuyền trưởng và làm lại từ đầu.

Bóng đá Trung Quốc không chỉ cần thời gian, mà còn cần sự kiên nhẫn.

Huấn luyện viên trưởng Antonio trước đây bị người hâm mộ trêu là "Antonio cú bóng dài". Lối chơi bị chê thô và thủ. Nhưng nhìn chiến thuật mấy năm nay, rõ ràng chúng ta đã hiểu nhầm ông. Antonio bỏ những đường chuyền kiểm soát bóng hoa mỹ mà vô hiệu, chơi sơ đồ 5-3-2 thực dụng, rất coi chạy không bóng và cường độ phòng ngự. Bên tấn công ông không say mê kiểm soát bóng, cũng không coi trọng tỷ lệ giữ bóng. Ông tìm hiệu quả trong những pha phản công, cố gắng nối những pha phối hợp đơn giản và trôi. Sáu trận họ ghi 7 bàn, tất cả đều là bàn từ tình huống tấn công triển khai do nhiều người phối hợp. Điểm này vượt mọi đội.

Độ chín chiến thuật của U23 nhờ Antonio bồi dưỡng theo hệ thống nhiều năm. Từ lứa U15 năm ấy đến U23 bây giờ, Antonio nhận đội trẻ đã 8 năm. Tám năm cày sâu khiến ông thuộc ưu nhược của cầu thủ trẻ trong nước, và cầu thủ cũng thực hiện đúng ý đồ chiến thuật của ông. Sự ăn khớp hai chiều ấy là lợi thế rất ít huấn luyện viên ngoại có được trước đây. Chúng ta cho Antonio đủ niềm tin và thời gian, ông cũng đáp lại bằng thành tích khiến người ta yên lòng. Cái đẹp của sự cùng hướng tới nhau này, trên đội tuyển nam chúng ta đã lâu không thấy.

Trong ba trận loại trực tiếp, Antonio đều sắp xếp khác nhau tùy đối thủ. Gặp Thái Lan tấn công nhanh và khéo, ông dùng cường độ chạy cao để kéo sập hàng thủ đối phương. Gặp Hàn Quốc áp sát, ông dùng phản công nhanh và hàng công cao thấp để tạo sóng gió. Rồi đấu Uzbekistan, ông nắm đúng chỗ hở công thủ của đối thủ. Trước loạt luân lưu còn chủ động gỡ gánh tâm lý cho cầu thủ, để họ đá thả.

Lứa U23 này sẽ là lực lượng dự trữ nòng cốt cho mục tiêu World Cup 2030. Sau hai đấu trường lớn châu Á là U23 châu Á và Asiad, những cầu thủ trẻ như Vương Ngọc Đống, Hồ Hà Thao, Khoái Kỷ Văn đã lọt mắt trinh sát châu Âu, nhiều khả năng sẽ mở đường ra nước ngoài. Một khi thành làn sóng du học bóng có quy mô, họ có thể phá cái vòng lớn lên bị bó trong giải nội địa, dựng một hệ thống nhân tài đi lên lành mạnh.

Tất nhiên, cũng phải tỉnh mà thấy U23 còn nhiều chỗ hở. Độ ổn định phòng ngự vẫn thiếu, nhiều lần dẫn bàn rồi lơi ra và vỡ trận, những lúc then chốt sự tập trung không đủ. Khả năng khống chế nhịp của hàng tiền vệ còn yếu, gặp áp sát cường độ cao dễ loạn nhịp và chuyền hỏng. Nhưng khi thấy chỗ hở, càng phải thấy tiến bộ và niềm tin. Nhất là lúc đội tuyển Trung Quốc liên tục chìm và cả nước thất vọng tột độ, nhóm trẻ này chứng minh một điều: cầu thủ Trung Quốc không phải không có năng khiếu, càng không phải đánh một cái là vỡ. Miễn chiến thuật hợp, đội đoàn kết, tập luyện chắc, tâm thế ổn, chúng ta hoàn toàn có thể so tay với các đội mạnh châu Á.

Những năm này bóng đá Trung Quốc đi đường vòng, toàn là cái giá của bệnh nóng vội. Chúng ta thèm thành tích làm nhanh, nhưng không chịu tôn trọng quy luật lớn lên của bóng đá, không chịu cho huấn luyện viên và cầu thủ thêm thời gian lắng xuống mà trưởng thành.

Cập nhật lúc 2026-10-08 12:42